BREAKING NEWS

Sad! Valentina Leskaj loses dear man from coronavirus: Today is a very difficult day for me

Sad! Valentina Leskaj loses dear man from coronavirus: Today is a very difficult
x

Opinion / Editorial

Bribery, the incurable wound of public hospitals

Bribery, the incurable wound of public hospitals

After the '90s, a new phenomenon was born in the Albanian public health system - bribery.

 At the time of the dictatorship bribery in public hospitals did not exist, but there were traditions such as the patient's desire to thank the doctor or medical team who served him by renting a lunch or sending gifts in the form of food or drink to the doctor who treated him. This tradition exists not only in Albania, but in all Balkan countries.

After the 1990s with the change of the system, he brought deep reforms in the health system, removing the free health system in both the primary system and the hospital system and orienting it to a paid system through the coverage with Health Insurance, creating the Insurance institute. and Health Care (now the Health Insurance Fund), privatizing pharmacies, the Dental system, opening nursing vocational schools and other medical professions, improving some laws, but not going all the way. But these reforms failed to consolidate in hospitals, which remained unreformed because of the change of power, the numerous grants that came at that time from abroad through foundations and other international institutions were appropriated by individuals who were able to receive them because they came in the form of gifts and not having a precise legal package, they were dealt with as well. the first private pharmacies, health examination centers and first private analyzes were established, the first private dentists' rooms equipped with equipment and other equipment donated to hospitals and public health centers, but which were used privately without any payment or fee or tax . Thus flourished the private health service at first without rules, but that the Ministry of Health gradually adapted the legislation several years late. This greatly affected the work of doctors and nurses and even sanitary and support staff in hospitals, who with very low wages worked in miserable conditions in those hospitals. Public protests, pyramid schemes, the events of '97 -'98, changes of government, appointments of leaders in the health system with militants, movements and gathering of doctors and nurses in big cities leaving rural areas without health workers, legal violations of ministers with tenders, with orders to remove doctors from remote areas in big cities, the lack of an improved legal package other than that of health system reforms in '93 -'94, caused a lack of discipline in tertiary, regional and even hospitals and smaller hospitals, some of which were closed as a result of health system reforms turning into health centers.

Për pasojë spitalet ngelën pa kontroll, në spitale u futën mjekë e infermierë jo cilësorë, pa konkurs, nëpërmjet presioneve të politikanëve që ishin në pushtet, u vendosën drejtues jo profesionistë, nuk u miratua bordi drejtues i spitaleve megjithëse Projekti i reformimit të spitaleve sidomos i Qendrës Universitare Spitalore të Tiranës, u drejtuan nga njerëz të emëruar nga politika të cilët e shthurën disiplinën në spitalet publike dhe i transformuan ata në spitale gjysmë private ku pacientët paguanin nën dorë dhe askush nga shteti, nga ministria nuk reagonte për vite me radhë. Miratimi i hapjes së spitaleve private tregoi menjëherë diferencën në cilësinë e kujdesit shëndetësor të pacientëve. Një nga gabimet e rënda të qeverive të viteve ‘90-2020 ishte mbajta e një GDP për Shëndetësinë shumë të ulët në raport me fqinjët e aq më pak me botën, rreth 2.2%-2.7%, mbajtja e rrogave të ulta për mjekët e familjes dhe të mjekëve specialistë dhe personelet shëndetësorë profesionalë si infermierë, fizioterapistë, imazheristë, mami, logopedistë etj. Një plagë e hapur që në vitet ‘90, por që u rëndua me kalimin e viteve ishte largimi i mjekëve dhe infermierëve jashtë shtetit. Përsëri Drejtuesit e Sistemit Shëndetësor megjithë rregullimin e ligjit për spitalet dhe qendrat shëndetësore dhe diagnostikuese private, lejuan që mjekë dhe infermierë, fizioterapistë, imazheristë, të punonin jo vetëm në spitalet publike, por edhe në ato private njëkohësisht, duke dobësuar shërbimin shëndetësor në spitalet publike, sepse aty nuk kishte kontroll dhe as zbatim disipline administrative dhe shkencore. Kjo lindi dëshirën e pasurimit të shpejtë e për pasojë mitmarrjen, e cila u rrit në mënyrë galopante me kalimin e viteve. Kjo u vu re nga statistikat ku nga 3 mjekë për 1000 banorë në 1991, sot është 1 mjek për 1 mijë banorë në 2019, dhe nga 4 infermierë/mami për 1000 banorë në 1991 në 3 infermierë për 1000 banorë në 2019, siguracionet shëndetësore mbulojnë vetëm disa medikamente të rimbursuara vetëm 450 medikamente dhe ato jo shumë cilësore, me një taksë shëndeti prej 3.7%, pra të ulët dhe me një rimbursim të pjesshëm të ekzaminimeve në spital, duke lënë në mëshirë të fatit analizat që të siguruarit i paguajnë me lekë në dorë kryesisht në privat sepse nuk ka qendra shëndetësore analizash publike përveç një pakete të cunguar analizash nëpërmjet checkup-it të realizuar me PPP. Është e vërtetë që qeverisja e sotme ka bërë hapa seriozë në përmirësimin e pjesshëm të gjendjes, duke rritur në mënyrë të konsiderueshme rrogat e personelit shëndetësor, duke investuar në përmirësimin e infrastrukturës së spitaleve, gjë që u vu re në kohën e pandemisë, por janë shumë pak për një sistem shëndetësor publik të dalë nga binarët ku spitalet madje dhe ato qëndrore dhe universitare në Tiranë janë kthyer në një makth të vërtetë për pacientin, i cili praktikisht është kthyer në klient, megjithëse paguan siguracionet shëndetësore. Pacientët në shumicën dërrmuese të rasteve paguajnë nën dorë mjekët, infermierët, sanitarët, në një kohë që spitali është i shtetit, pajisjet mjekësore janë shtetërore, personeli shëndetësor paguhet nga shteti. Çpo ndodh kështu pra në Shqipëri? Një mitmarrje katastrofike, ku pagesa nën dorë në javë në QSUT shkon afërsisht rreth 30.000 -50.000 euro nga shtrimet konsultat. Harxhimet e popullatës për kapital për shërbimet mjekësore janë nga më të lartat në Europë sepse paguhen nën dorë nëpërmjet mitmarrjes dhe shkojnë në 60.000 lekë të reja në vit për persona të sëmurë, megjithëse funksionojnë siguracionet shëndetësore. Ky është një turp i madh. Reforma duhet të bëhet e thellë dhe e ashpër, pavarësisht se dikush mund të thotë se kemi pak mjekë e pak infermierë. Po nuk u shkatërrua sistemi i mitmarrjes në Spitalet publike, nuk do të ketë shërbim cilësor të kujdesit shëndetësor për pacientët e shtruar. Po nuk u vendos konkurrimi për t’u futur në punë qoftë në spital për mjekë dhe infermierë dhe po nuk u stimuluan mjekët dhe infermierët e talentuar qoftë me pagesa qoftë me bonuse dhe po nuk u futën në punë në spitalet terciare dhe rajonale, mjekë dhe infermierë nga më të mirët (dhe këtë do ta vendosë komisioni i konkurrimit), nuk do të ketë shërbim cilësor të kujdesit shëndetësor. Po nuk u vendos drejtimi me bord i spitaleve nuk do të ketë disiplinë administrative, disiplinë shkencore dhe kontroll i harxhimit të pajisjeve, medikamenteve, konsumeve mjekësore, nuk do të ketë shërbim cilësor mjekësor për pacientët. Po nuk u përmirësua legjislacioni mjekësor duke vendosur kategorizimin e infermierëve dhe mjekëve, po nuk u ndalua dypunësimi i mjekëve dhe infermierëve, po nuk u nda puna midis pedagogëve mjekë dhe infermierë me internistët, nuk do të ketë shërbim cilësor të kujdesit shëndetësor në spitale. Ka plot elementë të një reforme të saktë në shëndetësi. Ndryshe fenomeni i mitmarrjes që ka degraduar aq shumë në spitale sa që edhe një sanitare si Tirja t’u zhvatë fatkeqëve pacientë para, në këmbim të shërbimit- do të shkatërrojë përfundimisht sistemin spitalor shëndetësor. Shpresojmë që qeverisja e sotme dhe e nesërme krahas përpjekjeve për të mposhtur pandeminë, të krijojë një mundësi për një reformë serioze në Sistemin Spitalor dhe të mos ia lërë vetëm Ministres së Shëndetësisë barrën e punës.