BREAKING NEWS

The high court takes the decision for the two well-known SPAK prosecutors. It becomes clear what was decided about their 'fate'

The high court takes the decision for the two well-known SPAK prosecutors. It
x
BREAKING NEWS

GJKKO gives a strong blow to 2 former judges of the Constitution and 5 judges of GJL (NAMES)

GJKKO gives a strong blow to 2 former judges of the Constitution and 5 judges of
x
BREAKING NEWS

TRAGIC/ Kastriot Myftaraj jumped from the fourth floor, ending his life, the reason for the extreme act is revealed, images emerge from the place where the journalist and analyst died (VIDEO)

TRAGIC/ Kastriot Myftaraj jumped from the fourth floor, ending his life, the
x
BREAKING NEWS

"Rama has not achieved one of the most important goals", Frrok Çupi 'shoots' the government: He is not only bad at the ministers, but also...

"Rama has not achieved one of the most important goals", Frrok
x
BREAKING NEWS

Shocking/ Jumping from the fourth floor of the building, the well-known Albanian journalist ends his life (NAME+PHOTO)

Shocking/ Jumping from the fourth floor of the building, the well-known Albanian
x
BREAKING NEWS

Suspicions of explosives on Kavaja Street in Tirana, the police set up a security perimeter

Suspicions of explosives on Kavaja Street in Tirana, the police set up a
x
BREAKING NEWS

Serious in Tirana, the man ends his life, jumps from the fourth floor of the building

Serious in Tirana, the man ends his life, jumps from the fourth floor of the
x
BREAKING NEWS

"Today is a scary day! There may be scenarios for victims!", Frrok Çupi comes out with a 'bomb' warning for Sali Berisha's protest: He does not return without a trophy!

"Today is a scary day! There may be scenarios for victims!", Frrok
x

Opinion / Editorial

National Strategy -2035: Vision, Will and Senior State Responsibility!

National Strategy -2035: Vision, Will and Senior State Responsibility!

By definition: "Strategy is the science and art of forecasting, assessing and balancing risks and opportunities, the integrated development of the 4 pillars of national power and meeting the strategic objectives of the country." Almost every country has an SSK (France White Paper) document which harmonizes 'objectives, ways and means' to guarantee territorial sovereignty as well as to protect and develop national interests. To put it even more clearly, after the Constitution, the SSK is an essential document of state responsibility towards the country.

The last document of the SSK of the Republic of Albania was approved in 2014. Its periodic review remains not only a basic principle, which is "imposed" by the dynamics of the security environment, the need to weigh threats and strategic opportunities but also defined in the relevant law: " SSK is reviewed no later than 3 years after the date of its approval! 

The cyclical review of the KSS remains a necessity to update the system, consolidate the instruments and modernize the national security capacities, to reflect the changes of the strategic concept as well as to fulfill the obligations within NATO and the UN.

Nowadays, the revision of the SSK is imposed as an "emergency" after the recycling of traditional dangers (the case of Russia's barbaric attack on Ukraine) and first of all to update a new standard of democracy and security of citizens in relation to freedom. 

The new SSK document is being formulated by a working group set up by the Prime Minister, which is chaired by the Deputy Foreign Minister and has as deputy members ministers, and security officials from all institutions / Agencies. I believe we all know, it should not and can not become such a document of the most fundamental of the seriousness of the state.   

In the capacity of experience in National, Regional and NATO Security reforms, and as a technical contributor to the formulation of SSK 2004 and 2014, I am presenting findings, principles and 12 critical necessities / advice that I hope will be considered in the drafting and approval process. of SSK 2035: 

1.      Vullnet, atmosferë, përpjekje dhe masa gjithëpërfshirësejo vetëm në rrafshin e vendimarrjes politike, por në të gjitha hallkat dhe fazat e përgatitjes së draftit. E thënë më qartë, grupi i punës nuk do duhet të përbëhet dhe as drejtohet nga thjesht “burokratë të emëruar”, por nga strategjistë/personalitete te mirënjohur, shtetarë të përgjegjshëm, patriot të ditur si dhe me eksperiencëte spikatur në fushën e mendimit strategjik.

2.      Gjithëpërfshirjë dhe konsensus sa më i gjerë mbeten jetike për SSK. Në 30 vjet e kemi mësuar se një strategji pa konsensus dhe e prodhuar në frymë konfliktuale, mbetet një dokument i padobishëm pra një dokument inventar, që dublikon “pa kurrfarë lidhje” programin e qeverisë. Gjithesesi unë vijojtë besoj se është plotësisht e mundur që për çështje të vendimarjeve strategjike të arrihet konsensus i gjere.Thënë këtë, nuk e kam fjalën vetëm për numrat në sallën e Kuvendit, por përgjatë gjithë procesit të përgatitjes së  produktit/draftit të Strategjisë që i paraqitet për miratim Kuvendit.   

Nga ana tjetër, në shumicën dërrmuese të ekperiencave objektivat strategjike tejkalojnë mandatin e një qeverie. Pra është potencialisht e mundshme që objektivat e SSK të vijojnë të përmbushen nga një maxhorancë ose koalicioni tjetër. Është po ashtu fakt se në 3 dekada të përpjekjeve për ndërtimin e modelit shumë-partiak, të bazuar në parimin “check and balance”, një nga vlerat e gjithë-pranuara që duhet te “gjunjëzohet” klasa politike shqiptare për qëndrimetë përbashkëta për sa përket çështjeve të sigurisë dhe mbrojtjes kombëtare, anëtarësimi ne NATO, BE, etj. Kjo qasje do të demonstronte pjekuri dhe përgjegjshmëri të klasës politike dhe po ashtu do kishte qenë një mesazh i fortë pozitiv për aleatet strategjik, SHBA, NATO, BE etj.

3.                  Vizion strategjik, për te peshuar dhe balancuar skenarët e kërcënimeve të mundshme me potencialet e zhvillimit ekonomik si dhe projektuar Shqipërinë moderne përtej 2035. Prandaj në draftimin e SSK 2035, duhet angazhuar personalitete me ekspertizë  të spikatur në fushen e politikes, ekonomisë, diplomacisë, inteligjencës, informacionit, mbrojtjes, gjenerale, emergjencave civile, policisë shtetit, akademia e shkencave, etj.  

4.                  Konsultim me aktorët e shoqërisë civile, qëndrat e studimeve strategjike, akademikë të mirënjohur dhe grupet e interesit është jo vetëm një “kërkesë në modë”, por para së gjithash një detyrim dhe provë e përgjegjshmërisë shtetërore,për të ndërtuar ura komunikimi ndërinstitucionale dhe për t’i dhënë dokumentit frymën e kohezionit kombëtar. Vendet perëndimore, për zhvillimin e dokumenteve strategjikëangazhojnë personalitete dhe institucione civile të specializuara. P.sh  NATO, për konceptin Strategjik angazhon “grup të urtësh” dhe ekspertë me peshë strategjike dhe jo grupe pune nga “burokracia/zyrtarë të emeruar”! 

5.                  Kohezionit mbarëkombëtar që konsideron lirinë, bashkëjetesën fetare dhe pronat, për të mbjelle harmoni me sfidat dhe oportunitetet që afron mjedisi mbarëkombëtar, rajonal, Mesdhe dhe ai Global. Nuk po them se do pyetet “çdo delinkuent i gjithëditur  as puthadorët e shefit të radhës”. Organizimi i konferencave shkencore apo debateve publike për strategjinë, duke hapur edhe website të posaçëm, si ndodh në vendet e tjera, ku çdo qytetar i interesuar shpreh opinionet e veta. 

Konsideron dhe  konsultohet me vendet, Kolegjin e NATO-s Romë,  "Qendrën Marshall”, per të nxjerrë një produkt që ka “certifikatën” e institucioneve elitare ne fushen e mendimit strategjik.  

E parë nga sa sipërpërmendur:çdo strategjie burokratike, qe do i mungonte gjithëpërfshirja, konsensusi dhe konsultimi “do mbetej në klasësi dokument inventar” dhe do ti shkonte shprehja Amerikane “breathing new life into dead reckoning”, ose e përkthyer, “të konsiderohet i/e vdekur pa e lindur ende” !? 

6.                  Peshon rreziqet konvencionale dhe dinamikën mjedisit të sigurisë. Ukraina na tregoi qartë, se jetojmë në një realitet, ku krahas riciklimit te rreziqeve konvencionale ndaj integritetit territorial, kërcënimet po sofistikohen nëpërmjet përdorimit të formave të reja si referendumeve të mbështetura nga jashtë, rreziqet kibernetike, fondamentalizmit fetar, destabilitetit financiar, krimit të organizuar, qeverisjet e dështuara, etj.  

7.                  Anetarësimi në BE, mbetet të rikonfirmohet si një aspiratë, mision, opsion i vetëm dhe projekt që i bashkon mbarëshqiptaret, rreth vlerave perëndimore, të drejtën e jetës, fjalës së lirë, besimit në fe, pronës dhe tregut te lirë. E thënë nga “Profesor Sami Repishti, një mendje me kthjelltësi Atërore”, integrimi në  bashkësine Euro-atlantike dhe vlerave demokratike (BE/27 vende me 450 milion banorë) është shprehje e aspiratës dhe «Fat i bardhë i së ardhmes së  Shqipërisë dhe Kosovës"! E ri-vendosur kështu ne dokumentin e SSK – 2035, ky përcaktim strategjik mbetet detyrim kombëtar i panegociushem për aktoret dhe pushtetarët e pertej 15 viteve që vijnë !

8.                  Angazhimet në operacionet e mbështetjes së popullsisë civile në raste të emergjencave natyrore, industriale dhe njerëzore është e mirë përcaktuar ne kushtetutën dhe paketën ligjore të RSh. Ndërsa mbetet te përmirësohen mekanizmat e kontrollin civil demokratik te strukturave/agjensive te SK pa lenë hapësira të përdorimit te pakontrolluar, të devijimit nga misioni kushtetues, si dhe për me keq për te shmangur shpërdorimit nga klientet e politikë të burimeve te mbrojtjes kombëtare.

9.                  Objektivat të shoqërohen me një Plan/matricë veprimi me aktivitete, masa, pergjegjesi shtetërore të matshme dhe burimet financiare adekuate. Prandaj ndër gjetjet thelbesore mbetet konfirmimi i konceptit DIME (Diplomacy – Intelligence – Military -Economy). SSK-2035 do duhet te të projektoje ngritjen e nje mekanizmi (p.sh Agjensi e Sigurise Kombetare), e cila do të shërbejë për t’u siguruar në kohë reale, Ekzekutivit/Autoriteteve shtetërore, peshën e kërcënimeve, si dhe do të luajë një rol thelbësor në formulimin e dokumentave tëSigurisë Kombëtare (SSK, SU, PAZH), përgatitjen e paketës ligjore, monitorimin e realizimit të objektivave sipas matricës së detyrimeve nderinstitucionale, që i bashkëngjitet SSK !

10.              Kohezion te pakushtezuar, permbushje e detyrimeve dhe permiresimi i kredibilitetit te RSh ne NATO. Shqiptaret e kane tejkaluar perceptimin e NATO-s si «robot alienësh qe garanton falas paprekshmërimë teritoriale të 30 vendeve anëtare! Nderkohë që Aleanca ndan barren si dhe balancon përballjen me kercënimet dhe interesat e perbashketa. Thene kete, si shembull, RSh duhet te ri-Konfirmojë në Samitin e radhes se do të  mbajë premtimin e rritjes se Buxhet të Mbrojtjes në 2% të GDP deri në vitin 2024. 

11.              Tëpresë dhe reflektojë gjetjet e Konceptit te Ri te NATOs që do tëmiratohet në Samitin e radhës (28-30 Qershor 2022). Samiqë për herë të parë mbas 73 vjetësh (1949), do të adresojë Aleancën në raport me “sulmin banditesk të  Rusisë kundër sovranitetit teritorial të Ukraines", si dhe duke shkelmuar paqen dhe sprovuar jo vetem rendin global por edhe solidaritetin, fuqinë ushtarake  interesat gjeopolitike të Aleancës Transatlantike ( USA & NATO & BE)

12.              Në shtesë,  do t’i riKëshilloja publikisht dhe vllazërisht aktorët politik dhe faktorët institucional në Tiranë (dhe Prishtinë,) që për interesa jetike kombëtare, “të përulen në gjunjë para historisë së përgjakshme si dhe përgjegjësive shtetërore, duke projektuar dhe zyrtarizuar nje qasje te drejte, te forte dhe historike në SSK-2035: “Dyshtete sovranenjë komb i vetëm” mbështetur mbi konceptin “Smart/mënçur” mbi sovranitetin, mbrojtjen dhe zhvillimin e interesave mbarëkombëtare. E ritheksoj se kjo “qasje e forte por e vonuar” nuk kërcënon asnjë vend, përkundrazi do të kontribuojë si balancëfunksionale për paqen afatgjate të rajonit. 

13.              E thënë më qartë, në SSK-2035 (më tej edhe ne Kushtetutë) do duhet të përcaktohet se: “çdo sulm kundër sovranitetit territorial ne Republikën e Shqipërisë, konsiderohet e njëjtë edhe për Republikën e Kosovës dhe anasjelltas” !  Për të tejkaluar nje “kujdes të tepruar diplomatik”, sjellim shembullin e vendeve skandinave (Norvegji, Suedi, Finlandë); atyre Balltike (Lituani, Letoni, Estoni) dhe të Vishegradit ; qasjen zyrtare te Turqisë dhe Greqisë në raport me Qipron ; rastin e marreveshjes USA me Islandën (1951), etj.  

Në mënyrë të përmbledhur, SSK-235,  kërkon domosdoshmërisht: “vizion afatgjatë dhe ekspertizë elitare; vullnet dhe konsensus politik të cilësuar;  gjithëpërfshirje dhe konsultim të gjerë; kohezion mbarëkombetar; kurajo dhe përgjegjshmëri të lartë shteterore”.

Having said the above, I reiterate the obligation to contribute with additional expertise, humility and responsibility in the modernization of the Insurance system and the development of national interests.

* General ® Piro AHMETAJ,

Senior Expert for SK, Region & NATO;

Vice President of the Atlantic Council, Former:

Military Adviser to the President of the Republic of Albania;

Deputy Chief of Staff & Representative in SHAPE / NATO.