BREAKING NEWS

Spartak Ngjela: Meta rrezikon të përfundojë si Gruevski duke kërkuar azil, është i zhytur kokë e këmbë në korrupsion, ja si po tenton të kapë Kushtetuesen

Spartak Ngjela: Meta rrezikon të përfundojë si Gruevski duke
x

Opinion / Editorial

"Pandemilufta" ose më i pasuri akoma më shumë i pasur e më i varfri...

"Pandemilufta" ose më i pasuri akoma më shumë i pasur e

Nuk kam parë ndonjë statistikë të matshme dhe konkrete, ku të shikohet nëse kanë fituar apo kanë humbur "oligarkët" apo milionerët shqiptarë gjatë pandemisë dhe në vazhdim. Në fakt PD-ja e Lulzimit vetëm akuzon, por nuk tregon nëse kanë pësuar ndonjë fitim apo humbje me shifra. Në fakt, jemi akoma një shoqëri gati "para kapitaliste" ku nuk ka bursë dhe nuk dihen të dhëna të sakta mbi pasuritë reale të njerëzve të pasur dhe kapitaleve të tyre. Në të vërtetë thuhen fjalë politike në erë, por asgjë konkrete mbi gjendjen e një kapitalizmi dhe sidomos personave më të rëndësishëm dhe si taksapagues të tij (mbas popullit sigurisht) në ekonominë e në shtetin shqiptar. Në të vërtetë me që na kanë thënë se "pandemia është një luftë" atëherë duhet parë se çfarë ndodh ekonomikisht dhe financiarisht në pikërisht këtë luftë. Nga një shkrim tepër interesant në "Corriere della Sera" nga Milena Gabanelli dhe Fabrizio Massaro, dalin të dhëna të shumta të cilat sigurisht janë marrë nga institucione rilevante të mëdha në USA dhe botë. Aty thuhet se "pandemia i ka bërë miliarderët akoma më të pasur" dhe tregon se kush është forma e këtij pasurimi. Vetëm në SHBA nga 18 marsi deri në 14 shtator pasuria e 643 personave u rit me 845 miliardë dollarë. Njëkohësisht 50 milionë punonjës humbën vendin e punës dhe 14 milionë janë sot e kësaj dite pa punë. Është një rritje e pasurisë që nuk ndalet. Pasuritë personale të Jeff Bezos të Premten më 16 Tetor arritën 192 miliardë dollarë, (+ 69,9% që nga Marsi), Elon Musk me 91.9 miliardë (+ 273.8%), Mark Zuckerberg me 97.9 miliardë, (+ 78.6%), vetëm për të përmendur më të famshmin. Përveç bumit të Amazon, Tesla, Facebook, Microsoft, bllokimi "lockdown" ishte gjithashtu një bekim për themeluesin dhe CEO të Zoom, Eric Yuan, i cili shkoi nga 5.5 në 24.7 miliardë dollarë (+ 349%) falë videokonferencës për të cilën jemi detyruar të përdorim. Dhe krijuesi i lojës video Fortnite, Tim Sweeny, i cili sot zotëron 5.3 miliardë dollarë, hyri në renditje. Pas Shteteve të Bashkuara, Kina është në vendin e dytë me 456 miliarderë në listë. Në prill, rritja më e madhe e pasurisë iu dha Qin Yinglin, fermeri më i madh i derrave në botë: ajo shkoi nga 4.3 miliardë dollarë në 2019 në 23.4 miliardë sot, sepse një tjetër epidemi - murtaja mish derri - ka bërë që çmimi i mishit të rritet në qiell. Covid gjithashtu ka ndryshuar renditjen në Kinë. Jack Ma nuk është më në krye: krijuesi i gjigantit të tregtisë elektronike Alibaba, tani me 53 miliardë, ka rënë në vendin e tretë. Ajo u kap nga Ma Huateng, presidenti dhe CEO i Tencent, super Holding që kontrollon WeChat ndër të tjera: në mars zotëronte 38 miliardë, sot ka tejkaluar 61.6 miliardë. Zheng Shanshan kërceu në vendin e dytë disa javë më parë: nga 1.9 në 55.9 miliardë dollarë në gjashtë muaj falë listimit në bursën e dy prej grupeve të tij, ujërave minerale Pranvera Nongfu dhe Farmaci Biologjike Wantai. Të dhënat janë nga Forbes dhe këtu është e bukura e rëndësishme. Por me që ra fjala për shtetin komunist si vendi kapitalist më i pasur mbas Amerikës që është Kina pse mos të shikojnë pasuritë e Covid-19 në Italinë që trembi botën me marrëzinë e saj si mbyllje pandemike dhe frikësim botëror. Në Itali Forbes raporton 40 (ata ishin 36 në Prill). Në vendin e parë Giovanni Ferrero me 26.5 miliardë dollarë, i ndjekur nga Leonardo Del Veçhio me 20.8, familja Aleotti (Menarini Industrie Farmaceutiche) me 10.2 miliardë (1 miliard evazion të ikura pa dijeni), Giorgio Armani kaloi nga 5,4 në fillim të Prillit në 8.5 sot, Stefano Pessina me 8 miliardë dhe Silvio Berlusconi me 6.4 miliardë. Por është edhe Gustavo Denegri më pak i njohur (5.9 miliardë), presidenti dhe aksioneri i parë i grupit bioteknologjik Diasorin. Dakord? Po termi i ri si inxhinieri fiskale është dhe pandemi-fitimi fantastik që sigurisht ka shifrat dhe përqindjet e veta. Po me teorinë - kur keni shumë para, ju gjithashtu mund të përballoni ekspertët më të mirë të taksave për të krijuar besime, kuti kineze, automjete offshore dhe zhvendosjen e vendbanimit të taksave atje ku është më e përshtatshme. Shumica e kompanive shumëkombëshe e bëjnë. Vetëm për të dhënë një shembull, në Itali, familja Roça kontrollon Tenaris përmes një sistemi "kutish" që kanë një themel holandez në krye. Sipas një analize të fundit nga Mediobanca, gjigantët e internetit kanë paguar 46 miliardë dollarë më pak taksa, vetëm në 5 vitet e fundit. Kështu Microsoft kursente 14.2 miliardë lekë; Alphabet (Google) 11.6; Facebook 7.5. Midis gjigantëve të internetit, Microsoft është ai që paguan më pak në taksa: vetëm 10% të fitimeve në 2019. Përveç kësaj, rreth 80% e likuiditetit të tyre - 638 miliardë në fund të vitit 2019, sipas Moody's - mbahet në parajsat e taksave për hiqni atë nga autoritetet tatimore të vendeve të origjinës. Dakord? Po çfarë përfaqësojnë miliarderët sot? Sipas OJQ Oxfam, 2,153 miliarderë në botë zotërojnë 60% të pasurisë globale, domethënë ata kanë më shumë para sesa gjithsej 6 miliardë banorë të Tokës. Si t'i kundërvihemi kësaj pasurie që është gjithnjë e më e përqendruar në duart e disave, ndërsa niveli i pabarazisë vazhdon të zgjerohet? Ka shumë propozime nga ekonomistë dhe politikanë: nga eliminimi i mbrojtjeve ligjore për oligopolistët për të rritur konkurrencën në ngritjen e taksave të trashëgimisë për pasuri të mëdha ose prezantimi i tyre atje ku nuk janë atje. Por ata ndalen në tryezat e konferencës. E për më tepër "pandemia" i pasuron. I akuzojnë dhe në botë si këtu te ne, por në fund asgjë nuk ndodh se si politika dhe klikat, por dhe establishmentet te ato në fund të fundit do të falen.

Me 3 nëntor janë zgjedhjet në USA dhe padyshim që aty fillon dhe pastaj përhapet në botë (pothuaj sepse në Kinë kanë sigurisht lidhje por modele të ndryshëm zgjidhjesh) dhe zgjidhja e modeli. Në USA: paraqitjet dhe faktet janë të çuditshme, sepse majta amerikane në zgjedhjet aktuale u përpoq me Bernie Sanders të propozojë një taksë prej 60% të fitimeve të bëra nga miliarderë gjatë pandemisë për të mbështetur kostot e kujdesit shëndetësor. Disa miliarderë gjithashtu pajtohen, duke filluar me financierin Warren Buffett, 80.2 miliardë dollarë, njeriu i katërt më i pasur në botë. Por sot kandidati demokrat është një tjetër, Joe Biden. Dhe nga ana tjetër është Donald Trump, i vendosur i 1,092 në renditjen botërore me 2.5 miliardë dollarë. Për 15 vjet ai pagoi zero dollarë taksa, falë këshilltarëve të shkëlqyeshëm (nga këndvështrimi i tij) i taksave. Nga Prilli deri në Shtator, ndërsa Covid ndaloi vendin në Amerikë, pasuria e tij u rrit me 20%. Sa shumë për t’u hequr të pasurve për të krijuar vende pune sipas llogaritjes së Oxfam, një rritje prej 0.5% e taksimit për 1% më të pasur në botë, do të bënte të mundur që në dhjetë vjet të paguash për 117 milionë vende pune në shkolla dhe në kujdesin dhe kujdesin për të moshuarit dhe të sëmurët. Për më tepër, një barrë më e madhe tatimore mbi të pasurit do të hiqte një pjesë të barrës mbi taksat e punës.

E sigurisht nga e djathta quhet gati socializëm kjo ide dhe nga e majta normale një "model që duket interesant", por që nuk e marrin dot përsipër ta zhvillojnë më tej. Ndërkohë ata që janë më të pasur vazhdojnë të shumëfishojnë fitimet dhe bëhen më të pasur dhe "luftën" pandemi e paguajnë të varfrit dhe sigurisht tashmë më shumë se kurrë shtresa e mesme. E kjo me sa duket është fillimi i një ndryshimi. Por se në çfarë drejtimi do të përvijojë ky ndryshim akoma nuk është i qartë. Mbase për të larguar sistemin e vjetër filozofi "cash" dhe vendosë në rendin e ri botëror sistemin e ri që nuk njeh paranë tradicionale dhe për këtë duhet dhe një elitokraci e re dhe të pasur të sigurtë që komandojnë të varfrit më të sigurtë (vetëdijshëm) se janë të varfër. Ndoshta them!