BREAKING NEWS

Behind the scenes of the divorce, here's how Monika Kryemadhi made the "hole" in SPAK Ilir Meta, from luxury trips around Europe, expenses for aesthetic services, to conversations on her cell phone where bargains were made with ministers, directors and...

Behind the scenes of the divorce, here's how Monika Kryemadhi made the
x
BREAKING NEWS

Ilir Meta risks up to 15 years in prison, how will the wealth that has passed in the name of his mother-in-law, brother-in-law and father sink him, in the end they will seize all his money, the character who denounced him to SPAK discloses the latest i...

Ilir Meta risks up to 15 years in prison, how will the wealth that has passed in
x
BREAKING NEWS

The High State Control reveals Belinda Balluku's plane tickets and per diems abroad, there is no document for the deputy prime minister that proves her official meetings for which international trips were made

The High State Control reveals Belinda Balluku's plane tickets and per
x
BREAKING NEWS

OLAF sinks Frida Krifca and the management chain of AZHBR, this is the corrupt scheme they used to steal agricultural funds, from fake contracts, to applicants who pay a high percentage to win, this is how money was stolen with consulting companies, fu...

OLAF sinks Frida Krifca and the management chain of AZHBR, this is the corrupt
x
BREAKING NEWS

SPAK has disturbed the sleep of the untouchables of politics, special prosecutors are in danger because of the Rama-Berisha deal, Lulzim Basha reacts strongly and reveals what he will do if the Supreme Court does not decide on the stamp of the DP befor...

SPAK has disturbed the sleep of the untouchables of politics, special
x
BREAKING NEWS

Brizida Gjikondi sheds light on the strong behind-the-scenes: Here's the scheme that Ilir Meta is using to escape from the arrest of SPAK, just as he did with the video of Dritan Prifti

Brizida Gjikondi sheds light on the strong behind-the-scenes: Here's the
x
BREAKING NEWS

The lawyer Romeo Kara is shocked: Operation 'Metamorfoza' was specially made by SPAK to go to Ilir Meta, very soon we will have communication of charges, this is why the doors of the asylum have been closed to the former president, they will bring him ...

The lawyer Romeo Kara is shocked: Operation 'Metamorfoza' was
x
BREAKING NEWS

Movement in the government of Edi Rama, Blendi Klosi towards the post of deputy prime minister and head of the district of Tirana, Gjiknuri leaves Elbasan, Blendi Çuçi goes to Fier, this is what is expected to happen within the SP

Movement in the government of Edi Rama, Blendi Klosi towards the post of deputy
x

Kultura

Haig Zacharian: If there is interest in music, its development will move forward, but there is no financial plan for creativity from the institutions

Haig Zacharian: If there is interest in music, its development will move

The works of the well-known composer Haig Zacharian have been played at important events of musical life in Albania, as well as in Kosovo, Macedonia, Switzerland, Italy, Austria, Spain. He has also composed children's songs, chorales, film music and arranged many pieces of classical and romantic music for various ensembles. In the interview for the "SOT" newspaper, the famous composer Haig Zacharian comes in a confession about his life, the way with musical creativity, working with film music or the most special moments in his artistic activity. The well-known composer also dwells on his work as a teacher with young artists or how he views art schools today. In the activity of the composer Haig Zacharian there are also 30 Albanian feature films, whose music bears his name. The composer says that it was a job that was done with a lot of responsibility and the latest film for which he wrote the music is the one entitled "Here Dances with the Shadows", which premiered on May 16 in cinemas. But as far as the development of new music is concerned, the composer Zacharian, as before, says that more attention is needed from our institutions. The composer says that musical works cannot remain in the drawer and there must be well-thought-out programs for creativity. Zacharian stops at the representation of Albania in "Eurovision", but also expresses what happens today with song festivals. Haig Zacharian, one of the most special, valued and prominent authors in Albanian music, often honored with various awards for his creativity and musical activity, celebrated his birthday a few days ago.

-Professor, you celebrated your birthday a few days ago. On May 8, you received many congratulations. How was this anniversary for you?

 People remember that it's your birthday because you're out of your mind (laughs). On May 8, when it was my birthday, Kujtim Laro used to celebrate the same date. When he was well we celebrated together. This is special for every birthday. Every time my date comes, I am glad that I had that friendship with Kujtim, an unprecedented composer in the field of Albanian creativity, very special, inspired, positive person. All of us who live in this land, it is an honor to have experienced his birthday together with him, although Professor Holta Sina also wrote a beautiful article.

-A special moment was also in 2022, where on the evening of May 14, in the hall "Aleks Buda" of the Academy of Sciences of Albania, a concert was held dedicated to the pedagogue, professor, good, wise and peaceful man Haig Zacharian as Dr. writes Holta Sina. What did that concert give you?

Atë vit në 8 maj 2022 unë festova 70-vjetorin dhe pak ditë më pas u bë një aktivitet në Akademinë e Shkencave që për mua është më i bukuri, që tregon që çfarë bëjnë kolegët për njëri-tjetrin. Unë nuk dija asgjë. Ata i kishin marrë veprat e mia, kishin menduar koncertin, etj.

 -Nga 1969-1973 ju keni ndjekur studimet në Institutin e Lartë të Arteve në Tiranë (sot Universiteti i Arteve) në klasën e kompozicionit me prof. Tonin Harapi. Nga ILA kanë dalë kompozitorë që kanë një aktivitet të vlerësuar, mes tyre dhe ju. Por krahas shkrimit të muzikës, ju keni vijuar dhe si pedagog pranë Fakultetit të Muzikës në UA. Mësimdhënia te formimi i brezit të ri në fushën e muzikës, çfarë ju ka falur?

Unë nuk e kisha menduar ndonjëherë veten që do të jem mësimdhënës. Ne patëm një praktikë të shkurtër në dy vitet e fundit, sepse kishte dhe mungesa në shkollat artistike dhe shumë nga ne kanë bërë mësimdhënie që student. Por nuk e kisha menduar që do të merresha dhe unë me mësimdhënie. Pasi mbarova studimet fillova punën në shtëpinë e kulturës të Hidrocentralit të Fierzës që nuk kishte lidhje me mësimdhënien. Ishin shtëpitë e kulturës ngritur pranë kantiereve të mëdha siç ishte Fierza, Vau i Dejës, Metalurgjiku, etj, dhe ishte e programuar çdo gjë dhe kjo nuk ishte keq. Kur erdhëm në Durrës patëm një favor nga Lidhja e Shkrimtarëve që në atë kohë funksiononte orari i reduktuar, në vend të punoje 8 orë bëje 5, por paguheshe sikur kishe punuar 8 orë. Unë fitova këtë status për 5 orësh-in dhe nuk mund të vijoja më në Pallatin e Rinisë, sepse atje duhej të ishe tërë ditën, kështu që u spostova te shkolla e muzikës dhe aty filloi mësimdhënia. Është një karrierë që mua më ka sjellë kënaqësi të veçanta. Ka lodhje, por do dhe përkushtim. Do pasion mësimdhënia, por të jep dhe shumë kënaqësi.

 -Pedagogë të arteve kanë shprehur herë pas here problemet me shkollat e muzikës sot. Për ju çfarë po ndodh?

Në këto shkolla është çelësi i të ardhmes dhe duhet bërë shumë kujdes, por për mua ka një çoroditje.

-Pse ka çoroditje?

Në kuptimin që duam të bëjmë reforma, ti përshtatemi Europës, por seç është bërë një ngatërresë e madhe që vetëm në sajë të talentit të fëmijëve ne kemi superuar shumë situata të vështira. Për momentin gjërat dhe nuk shkojnë mirë. Shkolla është e pamundur që të mos nxjerrë talente, pasi të rinj djem dhe vajza që dhe në arenën ndërkombëtare dalin me sukses, por shkolla siç e kuptoj kërkon një prodhim masiv. Shkollat kanë probleme, por prodhimi masiv po na mungon, tani kemi talente, por me kokrra. Një fenomen që kuptoj është zvogëlimi i klasave artistike, te ne numri i atyre që pranohet është më i vogël se sa kapacitetet.

-Cila është këshilla juaj për të rinjtë, që i hyjnë rrugës së muzikës sot?

Ku është tabani ku mbështetet muzika? Tabanet janë gjëra që kanë influencuar gjithmonë krijimtarinë botërore. Nëse tani kemi një dominancë të muzikave që nuk kanë vlera por që konsumohen nga publiku, gjithsesi në historinë e muzikës këto nuk përfshihen. Në historinë e muzikës përfshihet zona tjetër e krijimtarisë profesionale, e krijimtarisë që kanë vlera me traditën, historinë, me elementë që krijojnë një kombësi, por është e vështirë ta gjesh me një fjalë. Të gjithë elementet që janë vijnë nga një trashëgimi e thellë në histori, vijnë dhe ecin përpara. 

-Sa bëhet sot për zhvillimin e muzikës shqiptare, asaj serioze? Jeni shprehur dikur që veprat muzikore nuk mund rrinë në sirtar, institucionet të bëjnë programime në fushën e muzikës. Çfarë ka ndodhur që ju e shikoni si problematikë?

Nëse do të ketë interes muzika edhe zhvillimi i muzikës do të ecë përpara. Mbrapsht nuk ecet, është e pamundur. Por tani kemi shumë çështje, ku një pjesë e muzikantëve nga më të mirët janë larguar, në fakt krijuesit janë shumë pak nga ata që janë larguar, por dhe ata që punojnë këtu kanë probleme që kanë lidhje me shumë elementë që fillojnë nga mundësitë për t’i ekzekutuar veprat. Edhe muzika bëhet me programim të festivaleve, të teatrove. Asnjë institucion që e ka bazën e vet te arti muzikor nuk ka një plan financiar për krijimtarinë muzikore, fillon që nga Universiteti i Arteve. Bëjnë kur gjejnë mundësi disa pagesa për krijimtarinë vendase shqiptare, por jo se e kanë një program si në botë. Përshembull një buxhet të caktuar duhet të ketë RTSH, TKOB apo dhe bashkitë nëpër qytete, sigurisht dhe fondi i krijimtarisë duhet të jetë patjetër. Ministria e Kulturës kur zgjohet jep ca lekë dhe bën ndonjë konkurs. Është një dëshirë e shprehur copa -copa, nuk po them që ka mohim, por është një dëshirë vetëm se duhet bërë dhe kjo punë. Nuk ka një ide të qartë çfarë do bëhet me krijimtarinë? A ka nevojë ky vend për krijimtarinë e artistëve të rinj? Nuk ka kuptim që një vepër muzikore të rrijë në sirtar.

-Një nga aktivitetet e mëdha në fushën e muzikës, ishte dhe Bienalja Netët e Muzikës Klasike në Durrës që siç e dini për shkak të mungesës së financimit nuk u zhvillua. Pati shumë reagime nga artistët që shprehën keqardhje. Ju jeni marrë me Bienalen bashkë me violinistin Florian Vlashi. Por të ndërpritet një aktivitet i tillë i përmasave ndërkombëtare, çfarë sjell?

Bienalja Netët e Muzikës Klasike ka qenë më pak e financuar se aktivitetet e tjera. Ishte një javë me koncerte, të ftuar edhe muzikantë europianë. Për mua ishte një aktivitet i bukur që ndoshta duhet ta vazhdojë dhe dikush tjetër, por ishte e paimagjinueshme që mos të përkrahej bienalja.  Sallat mbusheshin plot, kishte spektatorë që vinin dhe nga Tirana, kishte dhe pushues që ishin të huaj dhe vinin ndiqnin koncertet. Fakti është që nuk u preferua të financohej, por nuk e di pse.

-Këto ditë po diskutohet edhe përfaqësimi i Shqipërisë në “Eurovision”. Ju si e patë?

Nëse ne bëjmë një bilanc nuk kemi qenë keq në “Eurovison” në ato pozicione që kemi zënë me këngët tona. Atje konkurrohet me muzikantët më të mirë europianë. Historiku jonë në këtë aktivitet është relativisht i ri në krahasim me të tjerët. Problemi është që aty funksionojnë disa rregulla, që nuk janë në dorën tonë.

-Ka artistë që mendojnë që gjithçka nis që nga Festivali i Këngës në RTSH. Për ju çfarë duhet bërë më mirë me festivalin?

Unë jam me parimin që gjërat shkojnë natyrshëm, mos bëhen me porosi sidomos për artin. Nëse ne do të kemi nevojë për një festival dhe ai është një synim i publikut dhe i profesionistëve, ai do të dalë gjithmonë mirë e më mirë. Këto janë festivalet, do shkojnë natyrshëm. Nëse nuk ka krijues dhe këngëtarë të mirë do rrimë aty ku ishim, se më keq nuk shkojmë. Fakti tregon se këngëtarë të mirë dalin, kompozitorë të mirë dalin. Çështja është që mos mungojë vullneti i mirë.

-Si kompozitor keni shkruar në të gjitha gjinitë muzikore, vokale, instrumentale e simfonike, etj, por nga viti 1976 nuk keni rreshtur së kompozuari muzikë për filmat shqiptarë. Filmat si “Dollia e dasmës sime”, “E fshehta e një nate”, “Yjet mbi Drin”, “Përtej mureve të gurta”, “Një ndodhi në port”, “Njeriu i mire”, “Dora e ngrohtë”, “Kohë e largët”, “Të mos heshtësh”, “Flutura në kabinën time”, e shumë të tjerë mbajnë emrin tuaj në muzikë, që vlerësohet e pëlqehet nga publiku. Në tërë këtë krijimtari të pasur, sot çfarë mund të na thoni më shumë mbi këtë pjesë të aktivitetit tuaj, çfarë ju ka dhuruar ndër vite dhe një muzikë e bukur çfarë i jep filmit?

Muzika e parë që kam shkruar si kompozitor për film ka qenë ai me titull “Ilegalët” në vitin 1976, për të vijuar më tej edhe me filma të tjerë. I shoh me shumë interes filmat, sa nganjëherë them unë e kam bërë këtë muzikë? Kjo është jeta ashtu ka ndodh. Herë më ka dalë mirë, herë mund t’i kisha bërë më mirë. Nuk e kam bërë asnjëherë me mendimin se do bëj sukses, por me mendimin që kam përgjegjësi, sepse nëse e bëj keq i prish punë dhe shumë të tjerëve. Përgjegjësia është shumë e madhe kur punon me një film.

-Herë pas here vijon diskutimi mbi shfaqjen e filmave shqiptarë që janë prodhime para viteve ’90-të në ish Kinostudio...

Filmat kush do t’i shohë, do ti shohë. Nuk besoj që të jetë kaq problem, sa propozohen dhe projektligje, etj. Ne si vend kemi shumë probleme të tjera.

-Ennio Morricone ishte një prej kompozitorëve më të mëdhenj në botë i kolonave zanore. Kompozimet e mjeshtrit Morricone, të njohura botërisht për stilistikën e përdorur për kolonat zanore të mbi 500 filmave dhe seriale televizive erdhën përmes një koncerti në qershor 2023 në TKOB. Po për ju çfarë ishte Morricone?

Ennio Morricone është histori që nuk përsëritet. Ka kompozitorë të mëdhenj filmash, por numri i tij i filmave shkon diku afër 500 në mos gaboj. Morricone nuk përsëritet më. 

- Ju keni krijuar vepra të shumta në gjini të ndryshme të muzikës (vepra e tuaja janë luajtur në të gjitha ngjarjet e rëndësishme të jetës muzikore shqiptare si dhe jashtë: Kosovë, Maqedoni, Zvicër, Itali, Austri, Spanjë). Jeni shprehur se muzika është pjesë e rëndësishme e jetës suaj, si ka qenë kjo rrugë për ju?

Muzika ka qenë dhe është një pjesë shumë e rëndësishme e jetës sime. Jam rast i veçantë mbase mund të mos isha bërë muzikant, sepse kam pasur dhe prirje për shkencat. Por rruga e muzikës vijoi. Por dhe në kohën para ’90-tës nuk kemi pasur probleme të rënda për shkak të muzikës, ka pasur debate, por jo dënime. Edhe kur është dënuar një muzikant kjo nuk ka ndodhur për muzikën.  

-Profesor a jeni i kënaqur me respektimin e të drejtës së autorit në muzikë?

Kjo është një nga problemet që vijon. Ne patëm një ligj që në atë kohë në 1992 kur u krijua agjencia e parë e mbrojtjes së të drejtave të autorit, kopjuan ligjin francez që ishte më i avancuari i asaj kohe. Më pas bënë rregullime për t’ia përshtatur më mirë shqiptarëve, por pasi u bënë rregullimet nuk funksion më. Rregullime pas rregullimesh, por nuk funksion. Ne nuk kemi nevojë të shpikim gjëra në ligje, janë të gatshme. Kur duam ti ngatërrojmë shpikim gjëra.

-Filmi më i fundit muzikën e të cilit e keni kompozuar ju është “Këtu vallëzohet me hijet” me regji nga Pluton Vasi. Nuk është bashkëpunimi juaj i parë me këtë regjisor për muzikën e filmave. Si ka vijuar ky bashkëpunim?

Me regjisorin Pluton Vasi kam bashkëpunuar dhe për filmat “Maya”, si dhe “Këtu bën ftohtë” ky një filmi viteve ’90-të. “Këtu vallëzohet me hijet” është filmi i tretë i regjisorit Pluton Vasi që unë kam shkruar muzikën. Do jetë premiera me datë 16 maj dhe do jem atje ta ndjek.

-Si kalojnë ditët sot për profesor Zacharian?

Pjesa profesionale zë kohën më të madhe. Por përpiqem dhe të rri me njerëz, me shokë, t’i kaloj ato orë sa më mirë. Duhet të merresh me punë, përveç krijimtarisë dhe orët në mësimdhënie. Ikën dita shpejt. Të vjen mirë që shikon të rinj që duan të mësojnë dhe kanë talent dhe t’i përpiqesh t’i japësh eksperiencë.

Intervistoi: Julia Vrapi

Vepra e Zacharian janë luajtur në ngjarjet e rëndësishme të jetës muzikore

On May 8, 1952, the outstanding composer Haig Zacharian was born in Durrës. He took his first lessons in piano and music theory in elementary school, in his hometown. From 1969-1973 he studied at the High Institute of Arts in Tirana (today the University of Arts) in the class of composition with prof. Tone Harapi. After graduation, he worked as artistic director of amateur ensembles in H/C Fierze, Tropoja (1973-1977). He returned to Durrës in 1977, where he continued working with amateur ensembles in the "Rinia" palace. After that, from 1980-'86 he was appointed a teacher of theoretical subjects at the "Jan Kukuzeli" School of Music in Durrës. Between 1986 and 1992 Zacharian worked as a freelance composer. In 1993 he was appointed head of the Department of Theory and Composition at the Tirana Academy of Arts (today the University of Arts). Haig Zacharian has received numerous awards for his creativity and musical activities. After the 1990s, his creativity, apart from films, is mainly in the genres of chamber music, where the trends of using and experimenting in contemporary techniques of musical creativity are clearly visible. Some of the films whose music was composed by Zacharian: "Illegals", "My Wedding Toast", "The Secret of a Night", "Stars over the Drin", "Beyond the Stone Walls", "An Incident in the Port" , "The Good Man", "Warm Hand", "Distant Time", "Don't Be Silent", "Butterflies in My Cabin", "Hunting Kill" and many others. Zacharian is also known as a composer of various theater pieces both in drama and comedy. Holds the title "Professor" since 2013.