BREAKING NEWS

Behind the scenes of the divorce, here's how Monika Kryemadhi made the "hole" in SPAK Ilir Meta, from luxury trips around Europe, expenses for aesthetic services, to conversations on her cell phone where bargains were made with ministers, directors and...

Behind the scenes of the divorce, here's how Monika Kryemadhi made the
x
BREAKING NEWS

Ilir Meta risks up to 15 years in prison, how will the wealth that has passed in the name of his mother-in-law, brother-in-law and father sink him, in the end they will seize all his money, the character who denounced him to SPAK discloses the latest i...

Ilir Meta risks up to 15 years in prison, how will the wealth that has passed in
x
BREAKING NEWS

The High State Control reveals Belinda Balluku's plane tickets and per diems abroad, there is no document for the deputy prime minister that proves her official meetings for which international trips were made

The High State Control reveals Belinda Balluku's plane tickets and per
x
BREAKING NEWS

OLAF sinks Frida Krifca and the management chain of AZHBR, this is the corrupt scheme they used to steal agricultural funds, from fake contracts, to applicants who pay a high percentage to win, this is how money was stolen with consulting companies, fu...

OLAF sinks Frida Krifca and the management chain of AZHBR, this is the corrupt
x
BREAKING NEWS

SPAK has disturbed the sleep of the untouchables of politics, special prosecutors are in danger because of the Rama-Berisha deal, Lulzim Basha reacts strongly and reveals what he will do if the Supreme Court does not decide on the stamp of the DP befor...

SPAK has disturbed the sleep of the untouchables of politics, special
x
BREAKING NEWS

Brizida Gjikondi sheds light on the strong behind-the-scenes: Here's the scheme that Ilir Meta is using to escape from the arrest of SPAK, just as he did with the video of Dritan Prifti

Brizida Gjikondi sheds light on the strong behind-the-scenes: Here's the
x
BREAKING NEWS

The lawyer Romeo Kara is shocked: Operation 'Metamorfoza' was specially made by SPAK to go to Ilir Meta, very soon we will have communication of charges, this is why the doors of the asylum have been closed to the former president, they will bring him ...

The lawyer Romeo Kara is shocked: Operation 'Metamorfoza' was
x
BREAKING NEWS

Movement in the government of Edi Rama, Blendi Klosi towards the post of deputy prime minister and head of the district of Tirana, Gjiknuri leaves Elbasan, Blendi Çuçi goes to Fier, this is what is expected to happen within the SP

Movement in the government of Edi Rama, Blendi Klosi towards the post of deputy
x

Kultura

Luftar Paja: 1977's "Fists on the Wire" was shot in difficult conditions, but restoration of feature films is a healthy longevity

Luftar Paja: 1977's "Fists on the Wire" was shot in difficult

The restoration process is important for Albanian films produced before the 90s that have problems. A few days ago, the premiere of the restored film "Gunat përmbi tela" was shown, directed by Muharrem Fejzo. Actor Luftar Paja says that "Gunat përmbi tela" was a film of large proportions and that today a project of this size is difficult to realize. In the interview for the "SOT" newspaper, the well-known actor tells what happened with the filming of the 1977 film and dwells on the difficult moments and the great work done by the director and the artists at that time. For the actor Luftar Paja, the films before the 90s were history, but according to him, today more attention should be paid to their restoration. As an actor of roles in several films, Luftar Paja says that today more attention is needed for cinema and importance should be paid to the script. Luftar Paja's talent as an actor stands out from a young age. Luftar Paja was honored with the First Prize Medal in 1969 for his contribution to amateur groups. In 1968, he was appointed a professional actor in the variety show of Fier. In 1971, he was among the first to create the theater "Bylis", Fier. Plays in the theater in the drama "Shadows of the Night", "Chekhov's Engagement", etc. Among the most prominent roles of the actor Luftar Paja is Çobo, in "Çobo Rrapushi me shoke". He played in the drama "Unforgotten years", "The second face", etc., and in hundreds of one-act comedies. In 1979, he received the title "Honored Artist". Luftar Paja has also participated in many feature films. He stood out with roles in films such as "Councillors", "Guna pirmi tela", "General Gramophone". Other films in which he played are "Dream of a chair", "New shelter", "Stones of my house", "Spring in Gjirokastër", "After the last news", etc. In 1990, he received the high title "People's Artist". In 2001, he was declared an "Honorary Citizen" of Fier. On May 31, 2005, he was awarded the title "Honor of Fier County".

-The premiere of the restored film "Gunat përbi tela", a 1977 production directed by Muharrem Fejzo, brought the artists together. In an evening at the cinema, there was talk about the cinematographic production that premiered restored 47 years after its production. In this film you are also in the role of Velo Sadik. If we go back to the time of filming, what can you tell us about the work done with the film?

“Gunat përmbi tela” ishte një film me përmasa të mëdha. Me pjesëmarrje masive dhe mbi të gjitha duhej një organizim perfekt. Megjithatë stafi që drejtonte këtë film ishte nga më të mirët e Kinostudios në atë kohë. Regjisori me përvojë Muharrem Fejzo, operatori Ilia Terpini dhe si film me shumë pjesëmarrje të madhe kishim dhe konsulent të ushtrisë në atë kohë gjeneralin me përvojë Bejto Isufi. Por fjalët më të mira kam dhe për skenaristin Duro Mustafaj. Ishin njerëz, të cilët i karakterizonte qetësia dhe mençuria. Në atë staf bënte pjesë dhe piktor Hazis Karalliu. Kemi pasur një drejtor shumë të mirë të filmit në atë kohë Polivaq Lino, por kam ndjerë keqardhje të madhe që iku nga kjo jetë në moshë të re 37 vjeç. Ishin njerëz që e donin punën dhe kishin rezultate të larta. Filmi “Gunat përmbi tela” këtë vit mbushi 47 vite që është xhiruar. Kishte kushte të vështira ato vite për përmasat që kishte filmi, por në fund të fundit njerëzit kishin një etje për të ndihmuar Kinostudion “Shqipëria e re” atë kohë. Nuk ishte e kollajtë të bëje një film si “Gunat përmbi tela”.

-Ju keni qenë aktor në film, por thoni se një film i atyre përmasave nuk ishte e lehtë të xhirohej. Si u bënë xhirimet?

Filmi kishte një masë të madhe figurantësh, objektesh. Ishte një fermë në Vlorë që u angazhua që kishte në dispozicion kuajt ose ndihmonte ushtria shumë te figurantët, gjë që nuk ishte shumë e lehtë për ta organizuar këtë. Unë kisha rolin e Velo Sadikut. Ishte një luftëtar i vitit 1920. Lufta e Vlorës dhe Italia një shtet kaq i madh me një potencial të modernizuar në atë kohë u përball me njerëzit e thjeshtë të Shqipërisë, me fshatarë, punëtorë, bujq të cilët nuk ishin të armatosur, por me mjete rrethanore u mobilizuan dhe u organizuan kaq bukur sa këtë shtet e hodhën në det në atë kohë me organizimin e asaj kohe. Megjithatë duhet theksuar diçka që të bëje një film të këtyre përmasave duhet ta pyesje veten mirë, sepse duhej një organizim i përsosur. Aty morën pjesë repartet ushtarake të Vlorës, morën pjesë ndërmarrjet e ndryshme të Vlorës, rinia e Vlorës, kështu që njerëzit ishin dhe të etur siç e thashë për të ndihmuar Kinostudion, por sot nuk janë ato kushte dhe është e vështirë.

-Një nga momentet më të vështira në kinema ju kujtoni pikërisht tek filmi “Gunat përmbi tela” të Muharrem Fejzos...

Dihet se filmat ndahen me episode dhe këtu kishte episode të vështira. Në një moment na duhej që njerëzit të betoheshin për të shporrur fashizmin në atë kohë. Dhe ai episod kërkonte mbi 800 figurantë. Kjo ndodhi në një fshat që quhej Çerisht, në rrethin e Vlorës. Nga ana artistike ishte minuar vendi me mina mësimore dhe me dhe të imët gropat. Jepte komandën regjisori dhe që ishin diku te 800 veta dhe ai jepte dhe udhëzimet. Mirëpo, një ushtri e tërë me 800 veta është e vështirë për t'u menaxhuar, pasi sa fliste regjisori dikush kishte vajtur e kishte luajtur baterinë. Një i moshuar xha Rasho që kishte ardhur si figurant erdhi edhe po dëgjonte me vëmendje çfarë bisedohej. Në këtë kohë plasi gropa dhe ai u dëmtua, duke rënë përtokë. E marrin dhe e çojnë në spitalin e Vlorës. Po duke xhiruar e pëson dhe nipi i tij. Dështoi ai episod në film. Në këto momente u bë një anomali, regjisori u revoltua, u revoltuan njerëzit dhe nuk kishim mundësi ta bënim më atë episod. Mandej ishte rezervë episodi që unë si Velo, si personazh që isha, vete gjej një mitraloz që e kishte lënë italiani atje dhe po e shikoja se si shkrepet e se si bëhet. Gjatë kësaj kohe dy metra larg meje ishin figurantët italianë që do vepronin, mirëpo në mjegull e sipër dikush e shkrepi pushkën me fishkë manovër dhe më goditi mua në sy. Mbaj mend që rashë përtokë, madje kam dhe ca shenja nga ai film. Ishin fishekë manovër, ciflat më goditën dhe më e keqja është se mua më ra barut në sy dhe më humbi 70 për qind e syrit. Vajta në spital në Vlorë, mirëpo gjatë kohës që na transportonin ne, qytetarët pyesnin: "Çfarë bëhet më Çerisht, bëhet luftë vërtet?". Kështu që frenuan dhe pak njerëzit, stepeshin, thoshin: “Nuk vemi në film”.  

-Por për një film me ato përmasa sot pse sipas jush është i vështirë realizimi?

Nuk janë ato kushte sot. Sot të gjithë bazën vullnetare edhe ta paguash nuk e përballon dot se të bëjnë pazare të mëdha. Problemi financiar është ai që e pengon. Aktorët ishin të predispozuar të punonin e merrnin me qejf se dhe stafi drejtues ishte ai që të kishte ta bëje atë punë. Mbi të gjitha ai film është bërë në kushte shumë të vështira, sepse kemi xhiruar veshur me guna në verë. Maj qershor, korrik, gusht ishim të veshura me rroba leshi dhe guna. Me rroba dimri në verë. I kemi kapërcyer me sukses ato gjëra. Kishte episode të vështira. Megjithatë ai film ka pasur dhe të mirat e tij.

Luftar Paja: 1977's "Fists on the Wire" was shot in difficult

-Herë pas here rikthehet diskutimi për filmat e  Kinostudios prodhime para viteve 1990. Ju jeni shprehur dhe më parë, por çfarë shikoni te Kinostudio?

Kinostudio ka qenë një ndërmarrje e madhe një institucion që atje bënin pjesë mbi 1 mijë punonjës. Kishte organizimin e saj me disa grupe filmash, këto grupet e filmave ishin me drejtor, nëndrejtor, shef llogarie, etj, secili film kishte ndërmarrjen e tij. Kinostudio kishte degët më vete që atë kohë bëheshin 14 filma artistikë në vit. Unë jam një nga artistët që kam folur për filmat dhe vlerat e tyre. Por në demokraci fjala është e lirë gjithsekush ka mendimin e tij, por duhet thënë një gjë. Nuk jam dakord asnjëherë që ato 50 vjet të diktaturës ti fshish me një të rënë të lapsit, se ato mirë ose keq kanë bërë një histori dhe kjo histori është pasqyra dhe nëpërmjet filmave. Filmat nuk kanë qenë të përsosur, por as të përdhosur. Ata kanë pasqyruar historinë siç ka qenë dhe për mua dhe për shumë njerëz që mendojnë si mua ky kapitull është mbyllur, sepse shekulli i njëzet pati historinë e tij dhe ashtu siç i bëri, ashtu pati dhe rezultatet. Çfarë rëndësie ka? Të përsosur nuk ishin, por ama ata përbënin një histori.

-Për ju sa rëndësi ka restaurimi i filmave?

Historia me filmat që ne folëm më parë duhet mirëmbajtur. Kjo do të thotë që t’ia bësh hyzmetin deri në fund. Vjen një kohë te filmat që cilësia e bërjes së tyre degjeneron, kështu që lind nevojë për një restaurim. Shteti me pak vëmendje duhet të bëjë më shumë për këtë punë. Megjithatë duhen falenderuar edhe ata që na ndihmojnë, pra donatorët. Por restaurimi i filmave artistikë është jetëgjatësi e shëndetshme. Restaurimi i filmave para viteve ’90-të ruan zhdukjen e tyre.

-Ju folët për filmin, por sot përballë dhe zhvillimit diskutohen dhe problemet me kinemanë. Ju si aktor që keni lozur në filmat si para ’90-tës dhe pas këtyre viteve, çfarë shikoni si shqetësuese sot?

Si në të gjitha fushat në demokraci edhe kinematografia pati fatin e keq. Si shumë uzina, fabrika, kapitali i Shqipërisë ra në duart e atyre që nuk duhet të binte dhe prishe çdo gjë se e ka bërë komunizmi. Po mirë komunizmi me çfarë e ka bërë? Me mundin dhe djersën e popullit i bëri që ky mund dhe djersë nuk duhet të shkonte dëm. Gjithë ai kapital i atyre viteve, por disa gojë të liga që thonin prishe se është e komunizmit. Në vend që atë që gjetën ta avanconin pak më tej me cilësi dhe zgjuarsi ata i vunë kazmën. Edhe për kinemanë i njëjti fat ndodhi. Me filmat ndryshon pak puna, duhen mbajtur në kushte shumë të favorshme, sepse koha i degjeneron si cilësi, por sido që të jetë filmi është një pasqyrë që nuk vjen më.

- Një skenar i mirë në film për ju çfarë sjell?

Një skenari i mirë është si një pasqyrim artistik i historisë së një populli.

-Ju keni marrë pjesë dhe në shumë filma artistik që janë prodhuar në vendin tonë. Por si aktor, çfarë mund të na thoni mbi punën tuaj?

Te ndonjë film jam protagonist, por në shumë filma jam jo protagonist. Unë jam munduar që tua bëj hyzmetin këtyre filmave dhe me gjithë vështirësitë që kemi pasur mendoj që kemi dhënë një kontribut modest.

 -Your most recent role in the cinema is the one in the film "Death Let It Wait" directed by Edmond Topi. You have over 30 roles in cinema and this time you have the role of a former chief of staff before the 90s. After the film "Let Death Wait", where will we see you with another cinematographic project?

In the film "Let Death Wait" my character is a former official chief of staff or head of human resources as they call him today. I retired and many of us joined the asylum. Reshat Arbana, Margarita Xhepa, Tinka Kurtin, etc. are in the roles. But as far as the film is concerned, I don't have another project, but let's leave it to time.

- What can you tell us about the theater today?

There are many talents in the theater, but for me, don't fall asleep, don't be lazy. They should work a little harder to reflect their values.

 -Any advice you have for young artists today?

My advice is that anything of quality in art can only be achieved through hard work. In art, if you don't work, you don't get results.

Interviewed by: Julia Vrapi