BREAKING NEWS

Sensational, the well-known journalist of the chronicle warns of the arrest of Monika Kryemadhi and Flamur Noka, this is what is happening inside SPAK

Sensational, the well-known journalist of the chronicle warns of the arrest of
x
BREAKING NEWS

Here is the American "big punch" in the face of Sali Berisha, Frrok Çupi confesses the unsaid after the proposal of Argita as the head of "Rithemelim", from the murders under his power and the details from the night when he was elected president, how h...

Here is the American "big punch" in the face of Sali Berisha, Frrok
x
BREAKING NEWS

SPAK summons Bardhi for the Olsi Rama file, the fraud of the deputy of Reestablishment is revealed, he presented himself as a person in the know, not as a whistleblower

SPAK summons Bardhi for the Olsi Rama file, the fraud of the deputy of
x
BREAKING NEWS

This is when pensions are expected to increase this year, the economic expert clarifies the last details and shows that the figures will be higher for pensioners compared to 2021

This is when pensions are expected to increase this year, the economic expert
x
BREAKING NEWS

Shocked Artan Hoxha: Here is the file that will take Sali Berisha like Pinochet on a stretcher to prison and his wife's relationship with Ervis Martinaj

Shocked Artan Hoxha: Here is the file that will take Sali Berisha like Pinochet
x
BREAKING NEWS

Edi Rama postpones the congress after the recent developments of SPAK and the investigations against Balluk, Agaç and Veliaj, a complete reconfiguration of the government is expected before the elections

Edi Rama postpones the congress after the recent developments of SPAK and the
x
BREAKING NEWS

The main candidate at the head of "Foltorja" Argita Malltezi is inspired by the Soviet Union, after Evi Kokalari's reaction, Sali Berisha's daughter deletes the post, Foltorja enters the stage of "eating itself"

The main candidate at the head of "Foltorja" Argita Malltezi is
x
BREAKING NEWS

Dumani lists the officials who have been investigated by SPAK, from the former prime minister, ministers, deputies and mayors and reveals the investigation of the Albanian entrepreneur who tried to create access to the international mafia in our countr...

Dumani lists the officials who have been investigated by SPAK, from the former
x

Opinion / Editorial

Should the Orthodox Churches and Monasteries in Kosovo be administered by the Albanian KOASH?

Should the Orthodox Churches and Monasteries in Kosovo be administered by the

On February 17, 2008, Kosovo was declared an independent and sovereign state and has so far been recognized by 117 countries around the world, but continues to be opposed by Serbia, which claims sovereignty over the entire Kosovar territory as the Autonomous Province of Kosovo and Metohija. Having a population of 1.8 million inhabitants, of which about 100,000 are Serbs according to the 2011 Census, the 2024 Census is expected to be completed, which started on April 5 of this year.

- A little History of Religions in Kosovo

The history of Christianity in Kosovo began early in the first century AD, even from its beginnings during the Roman occupation of the Illyrian peninsula, when St. Paul was born in Durrës and Apolloni. With the division of the Eastern or Byzantine Roman Empire centered in Constantinople with the first Illyrian Emperor of Nis, Constantine the First 306–337, Kosovo which at that time was called Dardania as well as Arberia and Epirus were included in the Eastern Orthodox religious rite whereas some cities in the West of Arberia and Epirus had the Western Catholic rite combined with the Eastern one depending on the conquests. With the arrival of the southern Slavic population in the 6th century, the Slavs adopted the same religion as the local inhabitants, most adopted the Eastern rite and the western part near the Adriatic coast had the Catholic rite. Thus the non-Slavic Dardane, Arber and Epirote population as well as the Slavs had the same religion according to the line of Theodosius after 395 AD, (Emperor Theodosius I); in the west Catholics (Croats and Dardanians) in the east Orthodox (Serbs, Dardanians, Arbers and Epirus). Most of the Churches and Monasteries were first built by the Dardanians and Arberians, and after the arrival of the Slavs there were combined Serbian and Dardanian churches because there were no defined ethnicities and marriages were mixed because of the same religions, but the Slavic script dominated in these three times Latin script dominated in the Catholic coastal areas. After June 1389, when the Ottoman Empire defeated the Balkan coalition consisting of Arbers, Dardanians, Serbs, Bulgarians, Kosovo fell under Ottoman rule, and that's where it got its name because Tsar Lazari called the field of Mjelma where the battle took place Koso-vo polje (Serbian), and the Ottomans called it that according to the sayings of the Serbs, and it remained so to this day. After the death of the Albanian National Hero Skënderbeu, a large part of the Orthodox Dardanians and Arbers who remained in those territories, in order to preserve their religion and property (but the later generations forgot the language), approached the Serbian Church, because it had received permission from The Sultan to survive with some conditions but had the right to keep property and religion by paying tax. The Dardanians and the Arberians who came close to the Serbian church were called Shkies by the Albanian speakers, and the Dardanians the Arberians who converted to Islam. This caused a continuous conflict over the properties where the basis was also the religious conflict. The abolition in 1766 of the Serbian Orthodox Patriarchate in Pejë (Pejë) by the Ottomans significantly reduced the importance of Kosovo as a Serbian cultural center. Today, Serbs claim that they are only Serbian churches, denying the past, before they came to the Illyrian peninsula, because they got their religion from the natives of that time. After the destruction of the Ottoman Empire, the Serbian state became powerful after taking over the lands of the Albanians, Kosovo, Metohija (Dukagjin), and the parts that Macedonia has today, appropriating the old religious heritage of the Dardanians, the Arbers, who built and prayed in Eastern rite churches together with the Serbs.From the Serbian occupation in 1878 until 1999, Kosovo and the Albanian population remained without basic human and property rights. Only after the intervention of NATO, Kosovo became a state. Today, there are 42 Orthodox churches in all of Kosovo. Kosovo has 156 monasteries and many churches, and Serbian Orthodox monasteries, of which three are Serbian world heritage sites as medieval monuments in Kosovo: Patriarchal Monastery of Peja, Visoki Deçani, Our Lady of Ljevis and Graçanica. The oldest church we know in Kosovo is the church of Ulpiana, which dates back to the 4th-5th century (before the South Slavs came). The majority of Kosovo Albanians are Muslim, although some are Christian (Orthodox, Catholic or Protestant). Almost all Kosovo Serbs belong to KOS (Serbian Orthodox Church). Most ethnic Ashkalis, Bosniaks, Egyptians, Gorans, Roma, and ethnic Turks are also Muslim, while most ethnic Montenegrins and some Roma are Orthodox Christians. The Serbian population, estimated at 140,000 people, is predominantly Serbian Orthodox.

Dhjetra kisha u shkatërruan dhe të tjera u dëmtuan155 kisha ortodokse serbe u shkatërruan nga shqiptarët e Kosovës ndërmjet qershorit 1999 dhe marsit 2004, pas përfundimit të qeverisjes serbe në vitin 1999, dhe 35 të tjera u dëmtuan në javën e dhunës shqiptare në mars 2004. Sipas Qendrës Ndërkombëtare për Drejtësi Tranzicionale. Ky fakt u bë argument bazë i serbëve për të kundërshtuar kërkesat e shqiptarëve të Kosovës se kishat orthodokse serbe kanë qenë dikur jo serbe por Dardane dhe Arbër. Aktualisht ekziston një konflikt fetar i fshehur në Kosovë, konflikt që ka ngjyrime të theksuara politike. Ka një numër të panjohur të shqiptarëve ortodoksë, por shumica prej tyre nuk duan t'ia tregojnë publikut fenë e tyre, për faktin se do të kërcënohen, edhe rezultati fetar i Kosovës është 2/4, që nuk është perfekt, krahasuar. tek shqiptarët duke dominuar me 4/4. Por në Kosovë ka edhe kisha Protestante e Kosovës (dhe Kisha Protestante Shqiptare) u themelua nga Gjerasim Qiriazi por ka pasur përpjekje protestante më parë. Shoqëria Biblike Britanike dhe e Huaj ishte një institucion me bazë protestante që synonte Perandorinë Osmane. Rreth 93 për qind e popullsisë së Kosovës janë shqiptarë etnikë. Në 7 përqindëshin tjetër përfshihen boshnjakët, serbët, turqit, ashkalinjtë, egjiptianët, goranët dhe romët. Kisha Katolike ka një popullsi në Kosovë prej rreth 65,000 banorësh në një rajon prej rreth 2 milionë banorësh.60,000 të tjerë katolikë kosovarë janë jashtë rajonit, kryesisht për punë. Ata janë kryesisht shqiptarë etnikë, me pak kroatë. Dioqeza Prizren-Prishtinë (deri më 5 shtator 2018, Administratë Apostolike e Prizrenit) është rrethi kishtar i Kishës Katolike në Kosovë. Ai ka qendër qytetin e Prizrenit. Peshkopi Dodë Gjergji shërben si peshkop dioqezan që nga viti 2019. Që nga viti 2019, Selia e Shenjtë nuk e njeh Kosovën si shtet sovran.

 

-Përse Kishat dhe Manastiret Orthodokse në Kosovë do të mund të administrohen në KOASH-i shqiptar?

Ky opsion mund të jetë mundësia më e mirë për të ruajtur trashëgiminë religjioze dhe kulturore të Kosovës duke qenë se Kisha Orthodokse Serbe është e politizuar dhe mund të pengojë qetësimin e situatës fetare në Kosovë. Përse e them këtë? Së pari, kjo mund të shpjegohet se në Shqipëri ka një bashkëjetesë dhe tolerancë të shkëlqyer fetare, dhe një nga promotorët e kësaj bashkëjetesë dhe tolerancë maksimale fetare është komuniteti shqiptar orthodox i drejtuar nga KOASH pavarësisht se kush mund të jetë në krye sot ose nesër, së bashku edhe me fetë e tjera: myslimane dhe katolike gjë që e cila mund të realizohet edhe në Kosovë, nëse Kisha do të jetë e drejtuar nga KOASH. Së dyti ka një argument të fortë që Kisha Autoqefale e Shqipërisë të mund të administroje dhe të drejtojë jetën religjioze orthodokse të pakicave në Kosovë sepse historikisht, dardanët dhe arbërit orthodoksë të Kosovës , ata që u quajtën shkie gjatë pushtimit Osman pas vdekjes së Skënderbeut e deri më28 nëntor 1912, patën një Shënjtore arbër të cilës i faleshin dhe i luteshin në ato kisha serbe; dhe kjo ishte Shënjtorja Angjelina Arianiti kunata e Skënderbeut dhe bija e Gjergj Arianitit, një pjesë e lipsanit të saj gjendet në Manastirin e Krushedolit Serbi. Ajo përkujtohet çdo 30 korrik, si në Serbi ashtu dhe në Shqipëri, pavarësisht se KOASH-i ynë harroi të përkujtojë 500 vjetorin e vdekjes së saj në 2020 (vdekur në 30 korrik 1520). Së treti kalimi i kishave dhe manastireve orthodokse të Kosovës në administrimin e KOASH-it shqiptar do të mundësonte jo vetëm qetësimin social dhe zbutjen e armiqësive fetare por do të krijonte edhe precedent për të hequr frikën e shqiptarëve të Kosovës që dikur ishin orthodoksë por sot kanë frikë të shprehen nga shkaku i dhunës, sepse ka plot serbe me prejardhje shqiptare përveç shkijeve të cilët janë serbizuar nga shek XVIII- XIX si në fshatin Vitomiricë, fshatin Korishë komuna e Prizrenit dhe arnaute e fisit të kabashëve, në Prishtinë, Kolovicë, fshatrat e komunës së Gilanit, madje mbiemra që janë shqiptarë por që u janë shtuar prapashtesat `iç` ose `viç` si Brego-viç, Dac-iç, Arnauto-viç, Kapedano-viç, etj, etj. Së katërti, sa për Maqedoninë ku elementi Kristian shqiptar është më i evidentuar si në komunën e Rekës dhe dikur nga Vilajeti i Manastirit ku dhe u mbajt Kongresi i gjuhës Shqipe ne 1908, si dhe të dhënat nga Josif Bagëri një përfaqësues i shquar i lëvizjes atdhetare, por ky Problem për Maqedoninë mund të zgjidhet edhe me një marrëveshje midis KOASH shqiptar dhe Kishës Autonome Maqedonase e cila duhet të lejojë predikimet në shqip në Kishat e saj sepse edhe fenomeni i sllavizmit bullgar në Maqedoni ka qenë i njëjtë si dhe në Serbi për Arbër&Epirotët që ruajtën pronat dhe fenë por humbën etninë. Këtë e vërteton edhe debate nëse janë bullgarë maqedonasit ku përfaqësuesit e shtetit maqedonas e ndjejnë veten maqedonas dhe jo bullgarë megjithëse flasin të njëjtën gjuhë dhe kjo nga që po ti `gërvishtësh` pak maqedonasit dalin arbër&epirotë të sllavizuar… Nuk jam dakort me z, Dritan Tali kur thotë që të Quhet Kisha Orthodokse e Kosovës, sepse nuk ka baza ligjore, por se do të ishte me të vërtetë juridike dhe më e drejtë që kishat dhe manastiret orthodokse që gjenden në Kosove pavarësisht se janë nën juridiksionin e KOS, mund të kalojnë në juridiksionin e KOASH shqiptar për arsyet që përmenda më sipër. Në përfundim mund të them se ky opsion për Kishat dhe Manastirët orthodokse të Kosovës mund të administrohen nga KOASH i Shqipërisë, dhe kjo do të ulte tensionet religjioze dhe urrejtjen fetare midis serbëve dhe shqiptarëve të Kosovës.