BREAKING NEWS

Ja kush janë 2 postierët që i pastrojnë paratë Ilir Metës në Angli, udhëtimet e tyre të shpeshta dhe të pajustifikuara drejt Londrës, zbardhen detaje nga pasuritë e tij të fshehura në bankat e Zvicrës, Kongos, Qipros dhe San Marinos, dalin në skenë edh...

Ja kush janë 2 postierët që i pastrojnë paratë Ilir
x
BREAKING NEWS

Ilir Meta po përgatit terrenin për të shpëtuar nga prangat e SPAK, ja “asi i tij nën mëngë”, Evi Kokalari bën deklaratën e fortë

Ilir Meta po përgatit terrenin për të shpëtuar nga prangat e
x
BREAKING NEWS

Altin Dumani akuzon Edi Ramën se ka bllokuar punën e SPAK, nuk jep fonde për shtesë personeli të BKH dhe këshilltarë ligjorë që do asistojnë prokurorët në luftën kundër korrupsionit

Altin Dumani akuzon Edi Ramën se ka bllokuar punën e SPAK, nuk jep
x
BREAKING NEWS

SHELL i plas “bombën” Edi Ramës, Shpiragu “gropa e zezë” e kompanisë, tërhiqen nga 600 milionë euro investime pa asnjë pikë nafte, bie propaganda e fondit 500 milionë euro të pensioneve të kryeministrit

SHELL i plas “bombën” Edi Ramës, Shpiragu “gropa e
x
BREAKING NEWS

Ja kush janë familjet që kontrollojnë mediat dhe bëjnë pazare me qeverinë në Shqipëri, “Freedom House” jep alarmin, prania e korrupsionit, tentativat e vazhdueshme të Berishës për të destabilizuar vendin dhe sabotuar SPAK shqetësuese, zbardhet raporti ...

Ja kush janë familjet që kontrollojnë mediat dhe bëjnë
x
BREAKING NEWS

“Bomba” e Bardhyl Resos: Edi Rama ka dosje në SHBA, në 2025 nuk do të jetë më kryeministër dhe po fituan socialistët me vota, ja rreziku që e pret

“Bomba” e Bardhyl Resos: Edi Rama ka dosje në SHBA, në
x
BREAKING NEWS

Monika Kryemadhi shpërthen kundër Ilir Metës, aludon se po bëhet “kurban” i tij, çifti në krizë të thellë pas fundosjes nga SPAK

Monika Kryemadhi shpërthen kundër Ilir Metës, aludon se po
x
BREAKING NEWS

Ja lëvizja e dyshimtë e parave mes Monika Kryemadhit dhe nënës së saj që vuri në lëvizje SPAK, i gjithë burimi i pasurisë përrallorë të familjes “Meta” i ka tek dhurimi i 500 m2 tokë dhe kursimi i 5 milionë lekëve, pallati dhe vila e tyre “mbinë si me ...

Ja lëvizja e dyshimtë e parave mes Monika Kryemadhit dhe
x

Opinion / Editorial

Në mijëvjeçarin e ri të metat të autokracisë janë fatale për evropianët

Në mijëvjeçarin e ri të metat të autokracisë

Liderët autokratë mund të ofrojnë emocione, por në fund figura si Vladimir Putin i lënë vendet e tyre më të dobëta, më të varfra, më pak të qëndrueshme dhe më të cenueshme sesa duhet të jenë. Ne e pamë këtë lojë në vitet dyzetë të shekullit të kaluar, më pas në vitet 1990, dhe po e shohim sërish sot. Autokracia është e mirë në rrëzimin e gjërave, por nuk është shumë e mirë në ndërtimin e gjërave. Por gjëja më e rëndësishme që duhet ditur, është se premtimi i pushtetit nga autokratët është një gënjeshtër. A ju duket sot e fortë Rusia? Por nuk shfaqen dhe aq të tillë në një luftë të vërtetë ndaj patriotëve ukrainas. Përkundrazi ata kanë degraduar në një terrorizëm vulgar, duke bombarduar spitale dhe godina banimi, në një përpjekje për të përdorur mizorinë si një zëvendësues të fitores së munguar. Ndërkohë, fermerët ukrainas po tërheqin me traktorët e tyre tanket ruse të braktisura. Vendet e botës së lirë grinden mes tyre dhe kanë shumë mosmarrëveshje të forta të brendshme. Por Perëndimi i supozuar i butë dhe i padisiplinuar, e vuri shumë shpejt Rusinë me shpatulla pas murit. Putin mendoi se mund t’i drejtohej për ndihmë njeriut që ndonjëherë e quan si “mikun e tij më të mirë”, Shoqëritë jo të lira janë të dobëta. Joshja e qeverive nacionaliste të liderëve autoritarë, Rusia e Vladimir Putinit, Kina e Xi Jinping, Hungaria e Viktor Orban, Amerika që ëndërrojnë Donald Trump dhe bashkëpunëtorët e tij , ka qenë gjithmonë premtimi i fuqisë. Por pavarësisht shembujve që mund të merrni, historia është gjithmonë e njëjta:ndërsa shoqëritë liberale rrëshqasin shpesh dekadencë, shoqëritë joliberale kanë vendosmërinë të refuzojnë kënaqësinë e lirë, për të siguruar të mirën e përbashkët. Kina, që është përpjekur të menaxhojë Covid-19 në mënyrën e saj të preferuar – nëpërmjet autoritarizmit dhe brutalitetit – po goditet aktualisht fort nga një valë e re e pandemisë. Goditja e fundit e Pekinit ndaj firmave të ndërtimit dhe atyre të internetit, i ka trembur investitorët. Të vërtetat e vjetra mbeten të pandryshuara:bota e lirë nuk është e lirë sepse është e pasur, ajo është e pasur sepse është e lirë. Liria nuk është vetëm një e mirë morale, por edhe praktike. Për shkak se ne kemi një sistem që na jep mundësi të falimentojmë shpejt dhe me kosto të ulët, mund të provojmë shumë qasje të ndryshme ndaj problemeve sociale dhe materiale, duke hedhur mbi to gjithçka që kemi, dhe duke parë se çfarë funksionon ose ajo. Shoqëritë autoritare, e kanë shumë të vështirë të përshtaten ndaj kushteve fluide, dhe shpeshherë zhgënjehen nga problemet që nuk mund të zgjidhen me përdorimin e bajonetave. Të marrë individualisht, amerikanët, gjermanët dhe anglezët nuk janë më inteligjentë se rusët, kinezët apo sauditët, por institucionet e shoqërive të lira – nga media e lirë deri tek zgjedhjet konkurruese u japin mundësinë njerëzve të lirë që të mblidhen dhe ta përdorin inteligjencën e tyre kolektive, në një mënyrë që është e vështirë ose e pamundur në shoqëritë jo të lira. Shoqëritë autoritare nuk ofrojnë as të vetmin avantazh që mund të mendojë shumëkush: stabilitetin. Nëse Vladimir Putin do të goditej nga rrufeja nesër, i gjithë karakteri i jetës publike ruse do të ndryshonte menjëherë, dhe vendi do të zhytej në krizë. Ne amerikanët mund t’i trajtojmë vërtet zgjedhjet presidenciale si një dilemë ekzistenciale, por siç mund ta keni vënë re, jeta amerikane nuk ndryshon rrënjësisht nga njëra administratë në tjetrën. Është kjo arsyeja pse Putin po përpiqet të arrestojë këshilltarët e tij, dhe të kërkojë tradhtarët dhe sabotatorë. Disa njerëz në botën e lirë, janë lehtësisht të ndikuar nga autokratë si Putini dhe Xi për të njëjtën arsye, që një brezi i mëparshëm amerikanësh u impresionuan nga Musolini dhe Lenini. Ndërsa jeta publike e një shoqërie të lirë ndihet si një seri e pafundme mbledhjesh burokratike, autokratët të japin iluzionin e veprimit. Paqja, prosperiteti, diversiteti i vërtetë mund të duken ndonjëherë si monotone dhe të mërzitshme, sidomos për të rinjtë, të cilët shpesh e përkufizojnë veten jo vetëm si qytetarë, por edhe si burra përmes konfliktit. Mendjemadhësia fatale e njerëzve si Vladimir Putin, është besimi se vendet e tyre mund të ngrihen në botë ashtu si dikur, mjafton pak zgjuarsi dhe shumë mizori. Por me përjashtim të një periudhe kohore, kjo qasje nuk funksionon kurrë. Pasi është shumë, shumë e vështirë të ndërtosh një vend të fortë dhe të fuqishëm pa gjërat në të cilat liberalizmi është shumë i aftë:të drejtat e pronës, sipërmarrja, investimet afatgjata, eksperimentimi social, bashkëpunimi, besimi. Këto janë burimet e pasurisë, inovacionit, stabilitetit dhe besimit. Me gjithë përvojën e tij me anën e errët të çështjeve njerëzore, Putin me sa duket nuk e ka kuptuar ende këtë. Në fakt ai duhet ta dijë më mirë kushdo tjetër: Forcat që do ta mposhtin Rusinë këtë herë, janë të njëjtat që e mposhtën Rusinë edhe herën e fundit. Dhe ndoshta është shumë më emocionuese të jesh një Vladimir Putin sesa një Olaf Sholz, kancelari aktual i Gjermanisë. Në fund gjërat u bënë shumë dramatike për Çausheskun, Po ashtu edhe për Sadam Husinin. Me siguri shembuj të tillë i vijnë në mendje herë pas here edhe Putinit, edhe nëse admiruesit e tij perëndimorë nuk i mendojnë ato. Pak është shkruar dhe folur këto ditë, përjashtuar dy-tre shkrime dhe disa intervista në studiot televizive. Pse ? ! Le të shpresojmë për së mbari.